Uwagi PZS do Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej

Uwagi Polskiej Zielonej Sieci do analizy wdrażania Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej (WPWR) 2012-2015 przygotowanej przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Ministerstwo Spraw Zagranicznych przesłało do członków Grupy Zagranica analizę wdrażania Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej (WPWR) 2012-2015 z prośbą o uwagi. Jest to element prac nad nowym Wieloletnim Programem na lata 2016-2020, prac włączających również sektor pozarządowy. Poniżej przedstawiamy uwagi Polskiej Zielonej Sieci.

Wieloletni Program Współpracy Rozwojowej dostępny tutaj

Przewidywalność polskiej współpracy rozwojowej

Przewidywalność opisana została w analizie jako precyzyjne określenie poszczególnych priorytetów tematycznych i geograficznych wsparcia. Program ustanowił zamkniętą listę obszarów geograficznych i tematycznych polskiej pomocy, opisał cele, zasady i formy polskiej współpracy rozwojowej. Oceniamy to jako krok w dobrym kierunku, natomiast w naszym rozumieniu przewidywalność powinna zakładać ustanowienie celów konkretnych i mierzalnych oraz odpowiadających im rezultatów dla wszystkich obszarów (tematycznych i geograficznych). W związku z powyższym, oceniamy istniejący program jako niespełniający kryterium przewidywalności, ponieważ brak w nim konkretnych celów, a przede wszystkich spodziewanych rezultatów dla każdego obszaru geograficznego. Poniżej prezentujemy przykład pokazujący różnicę między obowiązującym WPWR a naszym rozumieniem przewidywalności.

Z WPWR: Priorytet 2 dla obszaru geograficznego Afryka Wschodnia – Ochrona środowiska

"Afryka Wschodnia boryka się z licznymi zagrożeniami związanymi z zanieczyszczeniem środowiska i konsekwencjami zmian klimatu. Działania takie jak zapobieganie pustynnieniu oraz skuteczne zarządzanie zasobami wodnymi mogą w znacznym stopniu ułatwić wyjście z ubóstwa społecznościom lokalnym. Przeciwdziałanie degradacji gruntów pozwoli przyczynić się do rozwoju rolnictwa, natomiast prowadzenie zrównoważonej gospodarki odpadami umożliwi poprawę stanu zdrowia. Działania w ramach priorytetu będą służyły w szczególności przeciwdziałaniu degradacji środowiska naturalnego, ograniczaniu zmian klimatu i łagodzeniu skutków zmian klimatycznych.”

Nasze rozumienie przewidywalności priorytetu ochrony środowiska dla obszaru Afryka Wschodnia:

Cele współpracy:

Spodziewane rezultaty:

Uzasadnienia obszarów tematycznych w obecnym WPWR są bardzo powierzchowne i wydają się być autorskimi diagnozami sytuacji, nieopartymi o żadne dokumenty strategiczne. Wskazuje to pilną konieczność stworzenia dokumentów strategicznych dla poszczególnych krajów partnerskich jako dopełnienia programu zawierającego mierzalne cele i jasno określone rezultaty.

Kraje priorytetowe dla polskiej współpracy rozwojowej

Jeśli chodzi o konkluzję dotyczącą ograniczenia liczby państw priorytetowych, zawartą w analizie MSZ, uważamy, że ograniczanie liczby państw priorytetowych – zgodne z dobrą praktyką międzynarodową dotyczącą skuteczności współpracy rozwojowej – powinno zostać rozważone.

Przy tej okazji chcemy już teraz wskazać na fakt niewystarczającego wsparcia dla krajów Afryki Subsaharyjskiej - regionu najbardziej dotkniętego zarówno niestabilnością, niesprawiedliwością, brakiem warunków do zrównoważonego rozwoju oraz przede wszystkim ubóstwem. Proponowana przez MSZ polska specjalizacja – demokracja, prawa człowieka i dobre rządzenie – jest jak najbardziej potrzebna i oczekiwana również w krajach afrykańskich.

To oczekiwanie jest zgodne również z opinią polskiego społeczeństwa. Zdaniem respondentów badania opinii publicznej zleconego przez MSZ w 2013r., głównym kierunkiem, w którym powinna być kierowana polska pomoc, jest Afryka, na którą wskazuje ponad połowa (55%) Polaków. Dodatkowo, polskie podmioty działające w krajach Afryki Subsaharyjskiej są dobrze przygotowane do działania na tym obszarze. Wobec małego nakładu środków na ten obszar geograficzny, rezultaty działań nie dają zmiany systemowej, lecz nie ma wątpliwości co do pozytywnego i bardzo namacalnego wpływu polskiej współpracy rozwojowej dla wielu lokalnych społeczności, które są beneficjantami naszych działań. Afryka jest kontynentem istotnym globalnie, polskie zaangażowanie w budowanie jej zrównoważonej przyszłości nie może zostać zatrzymane.

Nowa generacja celów rozwojowych

Zgadzamy się co do konieczności uwzględnienia w nowym Wieloletnim Programie konkluzji międzynarodowej debaty dotyczącej nowej generacji celów rozwojowych - Celów Zrównoważonego Rozwoju (Sustainable Development Goals). W świecie globalnych zależności pomijanie elementu odnawialności zasobów i pojemności środowiskowej we współpracy rozwojowej, prędzej czy później pogorszy również polską sytuację. Niezrównoważona współpraca rozwojowa prowadzi w perspektywie kilku pokoleń do pogorszenia warunków życiowych wszystkich społeczeństw. W Wieloletnim Programie Współpracy Rozwojowej na lata 2012-2015 czytamy, że: „Nadrzędnym celem polskiej współpracy rozwojowej jest tworzenie warunków dla zrównoważonego rozwoju krajów rozwijających się (…) Zasadą realizacji polskiej współpracy rozwojowej jest m.in. dbałość o środowisko naturalne i zrównoważone użytkowanie zasobów naturalnych.” Problemem polskiej współpracy rozwojowej było jednak dotychczas wypracowanie długofalowego planu działania uwzględniającego trzy filary zrównoważonego rozwoju dla każdego kraju partnerskiego.

Zgodnie z konkluzjami konferencji ONZ nt. zrównoważonego rozwoju Rio+20 w 2012r., wypracowywane właśnie Cele Zrównoważonego Rozwoju mają zoperacjonalizować zagadnienia, których podjęcie jest niezbędne dla realizacji trzech filarów koncepcji zrównoważonego rozwoju. Poniżej przedstawiamy te zagadnienia mając nadzieję, że poszerzą one spektrum dyskusji nad kolejnym programem:

Edukacja globalna

W obecnej wersji programu nie ma celów strategicznych ani kierunków działalności dla obszaru edukacja globalna. W tekście nie pada także przyjęta w ramach porozumienia międzysektorowego definicja edukacji globalnej. Uważamy za korzystne rozwiązanie podział całego obszaru edukacji globalnej na edukację formalną, edukację nieformalną i podnoszenie świadomości, oraz określenie celów i rezultatów dla każdego z elementów obszaru. Od 2008 roku poparcie dla współpracy rozwojowej spadło już o 16 pkt procentowych, co wskazuje na to, że polskie społeczeństwo nie rozumie, jak ważne dla naszego szczęścia i bezpieczeństwa jest wspieranie zrównoważonego rozwoju w skali globalnej. Tym bardziej konieczne jest zwiększenie działań podnoszących świadomość społeczną, sektora biznesowego oraz instytucji publicznych na temat zależności globalnych. Działania te powinny mieć formę kampanii społecznych i rzeczniczych.

Udział w międzynarodowych agendach pomocowych

Zgadzamy się z konkluzjami zawartymi w analizie MSZ uznającymi za warte rozważenia:



 
Nasi Partnerzy Amani Kibera Instytut Globalnej Odpowiedzialności Counter Balance Polska Akcja Humanitarna Grupa Zagranica Bankwatch Network Polska Zielona Sieć