Rolnictwo i zmiany klimatu: prognozy dla Azji (cz. II)

Azja Wschodnia i Południowo-Wschodnia to duży region zarówno w sensie geograficznym, jak i biorąc pod uwagę liczbę ludności. Jest to najbardziej zaludniona część świata. Region ten jest także jednym z najbardziej podatnych na różnego rodzaju zmiany i kryzysy. Ze względu na duży zasięg geograficzny regionu skutki zmian klimatu będą w nim przybierać bardzo różne formy – od susz na niektórych obszarach do powodzi czy tajfunów na innych.

Bezpieczeństwo żywnościowe

Pomimo znacznej poprawy sytuacji w niektórych krajach, zwłaszcza w Chinach, niedożywienie jest wciąż dużym problemem w regionie. Około 232 milionów ludzi, czyli 11% populacji, jest nadal niedożywionych. Podstawowym produktem żywnościowym w tej części świata jest ryż, dlatego jakiekolwiek problemy, które w wyniku zmian klimatu zaistnieją w systemach produkcji ryżu, mogą poważnie osłabić bezpieczeństwo żywnościowe w regionie.

Wpływ zmian klimatu na ludzi

W swoim raporcie z 2007 roku Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC) stwierdził, że częstotliwość występowania chorób mających związek z klimatem zwiększyła się w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej wraz ze wzrostem temperatury i zmienności opadów. Choć powodzie w deltach rzek Azji Południowo-Wschodniej są częścią naturalnego cyklu rocznego w regionie, przewiduje się, że zmiany klimatu spowodują dodatkowe problemy (m.in. wzrost poziomu morza i obsunięcia ziemi), które będą poważnym zagrożeniem dla lokalnych społeczności oraz ich źródeł utrzymania.

Ekstremalne zjawiska pogodowe są częste w tej części świata, ale wraz ze zmianami klimatu będą rosły ich częstotliwość i gwałtowność. Przewiduje się, że przykładowo południowo-wschodni Wietnam będą częściej nawiedzać susze, a w regionie Mekongu może wzrosnąć poziom morza i częstotliwość występowania powodzi. Ze względu na mały obszar i ukształtowanie terenu małe państwa wyspiarskie są szczególnie narażone na przewidywany wzrost poziomu morza i jego konsekwencje, takie jak zalania, zmiany linii brzegowej i przenikanie słonej wody do podziemnych warstw wodonośnych. Wszystko to poważnie zagraża egzystencji ludzi zamieszkujących te tereny.

Wpływ na uprawy

Jak już wspomniano, niezwykle ważną uprawą w tej części świata jest ryż, dlatego wszelki wpływ zmian klimatu na tę roślinę może mieć potencjalnie katastrofalne skutki. Niektórzy eksperci prognozują, że do 2025 roku 15-20 milionów hektarów nawadnianych upraw ryżu doświadczy w jakimś stopniu niedoborów wody. Tymczasem już w obecnych warunkach klimatycznych wiele obszarów uprawy ryżu jest narażonych na susze. To zagrożenie suszą jest największą przeszkodą w produkcji ryżu i w Azji ma wpływ na 10 milionów hektarów wyżynnych i ponad 13 milionów hektarów nizinnych upraw ryżu.

Mimo to przewiduje się, że w ciągu najbliższych lat eksport ryżu z Tajlandii i Wietnamu, największych światowych eksporterów tego zboża, wzrośnie i do 2020 roku osiągnie ponad 45% udziału w światowym handlu ryżem. Prognozuje się ponadto, że w Tajlandii obszar upraw ryżu oraz jego plony będą zwiększać się, podczas gdy jego konsumpcja na mieszkańca w obu krajach będzie spadała wraz ze wzrostem dochodów mieszkańców.

W regionie Azji i Pacyfiku zlokalizowanych jest ponad 90% światowej akwakultury. Wpływ zmian klimatu na hodowlę organizmów wodnych będzie trudny do przewidzenia, gdyż przyniosą one zarówno zagrożenia, jak i nowe możliwości. Niemniej prawdopodobne jest, że gatunki śródlądowe o niskiej tolerancji na zasolenie będą musiały być zastąpione przez inne. Adaptacja w sektorze akwakultury będzie szczególnie ważna, ponieważ może on stawać się coraz ważniejszym źródłem białka zwierzęcego w związku ze zmianami klimatu, które na wielu obszarach mogą mieć negatywne konsekwencje dla hodowli bydła i rybołówstwa morskiego.

Adaptacja

Ponieważ większość światowych upraw ryżu jest zlokalizowana w Azji Wschodniej i Południow0-Wschodniej, kluczowe znaczenie dla regionu będą miały wysiłki na rzecz dostosowania tego zboża do zmian klimatycznych. Tradycyjne środki adaptacyjne obejmują przede wszystkim poprawę systemów nawadniania i hodowlę odmian ryżu bardziej odpornych na zmieniające się warunki uprawy. Wśród nowych podejść warto wymienić system zrównoważonej intensyfikacji produkcji ryżu (Sustainable Intensification of Rice Production – SIR). Korzyści z jego wprowadzenia zaobserwowano już w 40 krajach, a obejmują one m.in. zwiększenie wydajności, oszczędność nasion i wody, a także zmniejszenie wykorzystania nawozów i pestycydów.

Ograniczanie emisji

Uprawa ryżu generuje znaczne ilości metanu, który jest silnym gazem cieplarnianym, dlatego ograniczanie jego emisji będzie ważnym działaniem łagodzącym zmiany klimatu w tym regionie. Można to osiągnąć na przykład poprzez zmiany sposobu nawadniania upraw oraz wykorzystanie nowych odmian ryżu. Do inne sposobów ograniczania emisji z rolnictwa w regionie należą zwiększanie efektywności używania nawozów i przechodzenie do uproszczonych metod upraw, takich jak uprawa bezorkowa.

Skutki zmian klimatu w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej będą odczuwalne nie tylko w przypadku upraw ryżu. Dla zapewnienia w przyszłości bezpieczeństwa żywnościowego ważne będzie urozmaicenie diet ubogich społeczności, dlatego adaptacja i zrównoważona intensyfikacja produkcji także innych upraw będzie miała równie istotne znaczenie.

Kliknij w INFORGRAFIKĘ obrazującą tematykę naszego artykułu.



 
Nasi Partnerzy Amani Kibera Instytut Globalnej Odpowiedzialności Counter Balance Polska Akcja Humanitarna Grupa Zagranica Bankwatch Network Polska Zielona Sieć