Rolnictwo i zmiany klimatu: prognozy dla Ameryki Łacińskiej

Podobnie jak w innych częściach świata, zmiany klimatu będą miały wpływ na rolnictwo i produkcję żywności także w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach. Region ten jest szczególnie narażony na ekstremalne zjawiska pogodowe, które nie tylko zagrażają bezpieczeństwu ludzi, ale mogą też niszczyć uprawy i zasoby naturalne, które stanowią podstawę tutejszej gospodarki. Ameryka Łacińska jest również dużym emitentem gazów cieplarnianych, co ma związek przede wszystkim z wylesianiem i ekspansją sektora hodowlanego. Dobrą wiadomością jest to, że istnieje tu wiele możliwości ograniczania emisji.

Bezpieczeństwo żywnościowe

Liczba osób niedożywionych w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach spadła w ostatnich dekadach, częściowo dzięki wzrostowi produkcji żywności i rozwojowi gospodarczemu w regionie. Między 1990 a 2012 rokiem odsetek niedożywionych zmniejszył się z 14,6% do 8,3%. Oczekuje się dalszego spadku do 2,5% w roku 2050. Niemniej obecnie 8% ludności wciąż cierpi głód i niedożywienie, co stanowi poważny problem, a wiele krajów w regionie jest dotkniętych olbrzymimi nierównościami, także w dostępie do żywności.

Jak na ironię, w krajach Ameryki Łacińskiej i Karaibów rośnie liczba osób mających problemy zdrowotny z powodu nadmiernej konsumpcji żywności. Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) coraz więcej osób cierpiących na nadwagę i otyłość stanowi większy problem w regionie niż liczba osób z niedowagą.

Rolnictwo i emisje

W Ameryce Łacińskiej znaczna część emisji gazów cieplarnianych z rolnictwa związana jest z wylesianiem. W porównaniu do innych regionów świata Ameryka Południowa zanotowała w latach 2000-2010 największą stratę netto lasów: około 4 miliony hektarów rocznie. Szacuje się, że w Brazylii wylesianie jest odpowiedzialne za ponad 50% emisji gazów cieplarnianych.

Emisje z innych działań związanych z produkcją żywnością, zwłaszcza z hodowli zwierząt, również notują tendencję wzrostową. Tutejsze diety są stosunkowo bogate w białko zwierzęce i nabiał. Przewiduje się, że do roku 2050 spożycie mięsa na mieszkańca Ameryki Łacińskiej (84 kg rocznie na osobę) będzie porównywalne z krajami o najwyższym dochodzie (91 kg rocznie na osobę). Może to oznaczać dalsze zwiększenie emisji, ponieważ dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego jest zwykle związana z większą ilością wyemitowanych gazów cieplarnianych.

Wpływ zmian klimatu na ludzi i rolnictwo

Ekstremalne zjawiska pogodowe już mają poważny wpływ na mieszkańców regionu, a w miarę postępowania zmian klimatycznych staną się najprawdopodobniej jeszcze bardziej dotkliwe, gdyż wzrośnie ich intensywność i/lub częstotliwość występowania. O poziomie zagrożenia ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi w regionie najlepiej świadczy fakt, że na liście 10 krajów najbardziej nimi dotkniętych na świecie w latach 1992-2011 cztery leżą właśnie w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach. Co więcej, Honduras zajmuje na wspomnianej liście pierwsze miejsce. Już teraz przewiduje się, że w nadchodzących dekadach liczba osób zagrożonych tymi zjawiskami w regionie wyraźnie wzrośnie.

Podobnie jak w innych częściach świata, także w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach zmiany klimatu będą miały wpływ na produkcję roślinną. Na bardziej suchych obszarach regionu prognozowany jest wzrost zasolenia i pustynnienia gruntów rolnych. W niektórych miejscach zmiany klimatyczne już zmusiły ludzi do przeniesienia upraw na większe wysokości, aby utrzymać dotychczasowe plony.

Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC) w swojej ocenie z 2007 roku stwierdził, że wydajność niektórych ważnych upraw w Ameryce Łacińskiej może się zmniejszyć (na przykład kukurydzy), niemniej przewiduje się w tym względzie duże różnice regionalne. Inne rośliny, na przykład soja, mogą skorzystać na zmianach klimatu. Ponadto prognozuje się spadek wydajności hodowli zwierząt oraz spadek w wielu częściach regionu plonów ważnych gospodarczo upraw kawy.

Jeśli te skutki nie zostaną ograniczone, może mieć to negatywne konsekwencje dla bezpieczeństwa żywnościowego w regionie. Co więcej, zmiany w rozkładzie opadów i zanikanie lodowców będą miały znaczący wpływ na dostępność wody konsumowanej przez ludzi oraz wykorzystywanej w rolnictwie i produkcji energii.

Adaptacja i ograniczanie emisji

Na wzrost gospodarczy Ameryki Łacińskiej olbrzymi wpływ ma eksport, na który w 2011 roku w 61% składały się podstawowe produkty rolne oraz surowce. Eksport takich produktów, jak na przykład drewno, towary rolne i produkty zwierzęce jest w dużym stopniu uzależniony od odpowiedzialnego wykorzystania zasobów naturalnych i dobrego funkcjonowania lokalnych ekosystemów.

Na szczęście badania pokazują, że można zwiększać wydajność rolnictwa i jednocześnie chronić środowisko. Co więcej, działania mające na celu adaptację do zmian klimatu poprzez bardziej zrównoważone gospodarowanie ziemią niejednokrotnie prowadzą jednocześnie do ograniczania emisji gazów cieplarnianych. Innym ważnym sposobem zwiększenia zdolności adaptacyjnych w Ameryce Łacińskiej jest ograniczanie degradacji ekosystemów poprzez rozwój i wzmocnienie odpowiednich polityk krajowych i regionalnych.

Ważnym problemem Ameryki Południowej wciąż pozostaje postępująca deforestacja. Wylesianie powoduje emisje znacznych ilości gazów cieplarnianych, dlatego ograniczenie tego zjawiska będzie ważną strategią zmniejszania emisji w regionie.

W krajach Ameryki Łacińskiej istnieje znaczny potencjał do redukcji emisji pochodzących z działalności rolniczej. Przykładowo Brazylia jest dużym producentem bydła – w 2011 roku była odpowiedzialna za 14% światowej produkcji wołowiny. Procesy trawienne zwierząt hodowlanych generujące metan były trzecim największym źródłem emisji gazów cieplarnianych w Brazylii i najważniejszym źródłem emisji metanu.

W całej Ameryce Łacińskiej emisje metanu pochodzące z sektora rolniczego są znaczne w porównaniu do innych regionów: w 2010 roku 66,3% całkowitej tutejszej emisji metanu pochodziło z rolnictwa, podczas gdy średnia dla świata wynosi 42%. Sposoby zmniejszania tych emisji obejmują m.in. podnoszenie jakości pastwisk oraz poprawa jakości paszy, którą karmione są zwierzęta.

Zachęcamy do zapoznania się z poniższą infografiką obrazującą tematykę poruszoną w tym artykule: http://dlaklimatu.pl/wp-content/uploads/2014/09/Latin-America.png



 
Nasi Partnerzy Amani Kibera Instytut Globalnej Odpowiedzialności Counter Balance Polska Akcja Humanitarna Grupa Zagranica Bankwatch Network Polska Zielona Sieć