Pieniądze Europy w krajach Południa

W czym interesie?

Niniejszy raport zawiera analizę danych źródłowych pozwalających na ewaluację działalności Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) w krajach Afryki, Ameryki Łacińskiej i Azji. Raport wykorzystuje opracowanie wykonane na zlecenie Parlamentu Europejskiego oraz studia przypadków sporządzone przez organizacje społeczne z ośmiu krajów Południa, w których EBI prowadzi działalność (Zambia, Czad, Kamerun, Laos, Filipiny, Indonezja, Meksyk oraz Brazylia).

EBI jest instytucją publiczną stworzoną w ramach współpracy krajów Unii Europejskiej, mającą na celu wspieranie zrównoważonego rozwoju i zapewnienie korzyści mieszkańcom krajów, w których udziela pożyczek, co zostało w sposób jasny zapisane w Traktacie Europejskim. W Afryce, Ameryce Łacińskiej oraz Azji EBI zobowiązany jest do prowadzenia działalności w zgodzie z ramowymi założeniami współpracy zewnętrznej UE (Porozumienie z Cotonou oraz rozporządzenia Rady UE). Te założenia obecne są także w porozumieniach i priorytetach polityki rozwojowej ustalonych przez UE z poszczególnymi krajami (w tzw. Krajowych Dokumentach Strategicznych – ang. Country Strategy Papers, CSP). Do priorytetów tych należą ograniczanie ubóstwa oraz rozwój społeczny i poprawa stanu środowiska.

Tymczasem raport dowodzi, że priorytetem Banku nie są pożyczki mające ograniczać ubóstwo czy chronić środowisko. Mandat EBI na prowadzenie działań w Azji i Ameryce Łacińskiej oparty jest o zasadę tzw. wspólnych korzyści. Wygląda na to, że owe „wspólne korzyści” w interpretacji EBI to przede wszystkim otwarcie nowych rynków dla gospodarki europejskiej oraz wsparcie ekspansji firm z krajów UE. W regionach tych pożyczki EBI trafiały do sektorów i klientów o ugruntowanej pozycji i dobrej sytuacji finansowej, przez co nie docierały do najbiedniejszych (i najbardziej ryzykownych pod względem finansowym) krajów czy niewielkich, lokalnych przedsiębiorstw.

W Ameryce Łacińskiej, od roku 1993 ponad 90% pożyczek trafiło do oddziałów firm z krajów UE albo do dużych międzynarodowych korporacji. Niniejszy raport pokazuje, że inwestycje te w znacznej mierze nastawione są na rozwój eksportu, z korzyścią dla przedsiębiorstw europejskich, podczas gdy zaniedbywane są działania z zakresu budowy i wzmacniania infrastruktury takiej jak sieci przesyłowe energii elektrycznej czy systemy transportu lokalnego.

W Afryce EBI zarządza znaczną częścią budżetu Komisji Europejskiej przeznaczanego na pomoc rozwojową (do 13,5 miliarda € w ciągu ostatnich 10 lat) i udział ten wzrasta w związku z uruchomieniem przez EBI Funduszu Inwestycyjnego Cotonou (ang. Cotonou Investment Facility), który ma rozdzielić 2,2 mld € pochodzące z budżetu unijnego w latach 2003-2008. Tymczasem raport pokazuje, że pierwsze kilka pożyczek udzielonych w ramach tego funduszu trafiło głównie do sektora prywatnego, do korporacji europejskich bądź dużych przedsiębiorstw lokalnych, włączając w to niedawną pożyczkę dla kopalń miedzi i tytanu w Zambii i Mozambiku.

Europejski Bank Inwestycyjnych w Krajach Południa. W czyim interesie?

Dokumenty do pobrania:


 
Nasi Partnerzy Amani Kibera Instytut Globalnej Odpowiedzialności Counter Balance Polska Akcja Humanitarna Grupa Zagranica Bankwatch Network Polska Zielona Sieć