Polska współpraca rozwojowa - Raport 2015

Sprawdź jak Twoje pieniądze są wydawane w Etiopii, Kenii, Gruzji, na Ukrainie i Białorusi, w Afganistanie i wielu innych krajach. Ale przede wszystkim sprawdź czy są dobrze wydawane i jak pomagają innym. Raport, oprócz statystyk polskiej pomocy z 2014 roku, zawiera także analizę spójności polskiej polityki na rzecz rozwoju oraz przedstawia stan obecny, wyzwania i udział Polski w pomocy humanitarnej w Syrii.

Na początek przypomnijmy o czym mówimy. Czym jest współpraca rozwojowa? Jej celem jest eliminacja ubóstwa i umacnianie demokracji na świecie poprzez wspieranie wolności słowa, demokratycznych zasad i instytucji oraz promowanie praw człowieka. W ramy współpracy rozwojowej wchodzi też pomoc humanitarna oraz edukacja globalna. Pomoc humanitarna to doraźne działania, które służą zachowaniu życia i godności ofiar kataklizmów, katastrof czy konfliktów zbrojnych. Zaś działania edukacyjne w Polsce na rzecz podniesienia świadomości, zrozumienia problemów globalnych i współzależności między państwami to właśnie edukacja globalna.

Całkowita wartość pomocy rozwojowej udzielonej przez Polskę w 2014 roku wyniosła 1,42 mld zł i stanowiła 0,08% polskiego dochodu narodowego brutto. Jest to mniej niż w 2013 roku zarówno w wartościach bezwzględnych, jak i w stosunku do dochodu narodowego brutto. W 2013 roku było to 1,49 mld zł, tym samym przy odnotowanym w 2014 roku braku inflacji można stwierdzić, że polska pomoc skurczyła się o 70 mln zł. Ponieważ w 2013 roku polska pomoc po raz pierwszy osiągnęła 0,1% dochodu narodowego brutto, spadek poniżej tego pułapu rozczarowuje.

Czy Polska zwiększy swoją pomoc?

W lipcu 2015 roku w Addis Abebie w Etiopii odbyła się trzecia międzynarodowa konferencja ONZ dotycząca finansowania dla rozwoju. Podczas konferencji polski minister finansów potwierdził chęć podwyższenia polskiej pomocy rozwojowej do wysokości 0,33% dochodu narodowego brutto. To istotna deklaracja, bo od dekady polska oficjalna pomoc rozwojowa nie przekraczała rocznie 0,1% produktu narodowego brutto. Jednak rządy się zmieniają, a finansowanie dla rozwoju było często wykorzystywane na rzecz ekspansji polskich firm do krajów rozwijających się i realizacji partykularnych interesów polskiego biznesu. Polska polityka w tym zakresie nie była wolna od niezrozumienia potrzeb krajów globalnego Południa, nieadekwatnych inicjatyw i sprzecznych względem siebie działań. Liczymy, że standardy i spójność naszej polityki pomocowej będzie coraz wyższa, ale jeszcze wiele kroków przed nami.

Oficjalna pomoc rozwojowa Polski na tle innych państw członkowskich Unii Europejskiej w 2014 roku

Oficjalna pomoc rozwojowa Polski na tle innych państw członkowskich Unii Europejskiej w 2014 roku

Polska pomoc dla potrzebujących i dla Polski

Jak co roku ciekawą częścią raportu jest analiza polskiej pomocy dwustronnej. W jej ramach największym biorcą była Etiopia, chociaż trzeba zaznaczyć, że była ona biorcą kredytu preferencyjnego, który w całości musiał być wydatkowany na polskie dobra i usługi. Również Angola otrzymała kredyt wiązany i w ten sposób stała się czwartym największym odbiorcą polskiej pomocy, choć nie znajduje się na liście krajów priorytetowych Wieloletniego Programu Współpracy Rozwojowej RP. W pierwszej trójce znalazła się Ukraina i Białoruś, jednak większość wydatków dotyczyła stypendiów i kosztów kształcenia obywateli tych krajów w Polsce.

Globalny system podatkowy służy tylko bogatym

Kraje globalnego Południa corocznie otrzymują pomoc od bogatej, północnej półkuli, jednak w dłuższej perspektywie nie spełnia to swojego zadania i uzależnia je. Jednocześnie kraje rozwijające się mają trudności w skutecznym ściąganiu podatków od wielkich korporacji (w tym z Europy), które wymuszają z pomocą międzynarodowych umów korzystne dla siebie, niesprawiedliwe warunki biznesowe, kosztujące mieszkańców globalnego Południa miliardy dolarów każdego roku. Dlatego podatki dzielą świat i było to też widać na konferencji w Etiopii. Przemówienia pełne były odwołań do konieczności współpracy międzynarodowej w tej dziedzinie, walki z unikaniem opodatkowania i nielegalnymi przepływami kapitału, zwalczania oszustw podatkowych i szkodliwej konkurencji podatkowej. Niestety, na koniec negocjacji kraje bogate (w tym Polska) nie zgodziły się na wspólne decydowanie o reformie globalnego systemu podatkowego.

Pomoc humanitarna i Syria

Jak do tej pory na pomoc humanitarną w Syrii Polska przeznaczyła ok. 27 mln zł. Polskie organizacje pozarządowe nie mają większych uwag do funkcjonowania polskiego systemu pomocy humanitarnej zarządzanego przez MSZ. Jak wiemy w tym momencie nie ma możliwości realizacji działań w samej Syrii.

W raporcie zwrócono uwagę na następujące problemy wsparcia polskiej pomocy humanitarnej:

Nowa perspektywa pomocy po 2015 roku

Autorzy raportu zwracają też uwagę na rozpoczęcie nowego etapu w wysiłkach wszystkich państw na rzecz wyeliminowania ubóstwa. Wraz z 2015 rokiem skończył się czas wdrażania Milenijnych Celów Rozwoju, a ONZ wypracowała nowe Cele Zrównoważonego Rozwoju. W raporcie możemy przeczytać co oznacza ta zmiana i jak do niej doszło. 17 nowych celów i 169 powiązanych celów szczegółowych ma odzwierciedlać trzy wymiary zrównoważonego rozwoju – gospodarczy, społeczny i środowiskowy. Z drugiej strony ryzykiem takiego całościowego podejścia jest mała przejrzystość procesu, trudność monitorowania stopnia osiągnięcia celów i obawa, że wiele krajów skupi się na celach dla siebie łatwych i wygodnych.

Polecamy podsumowanie Raportu Grupy Zagranica pt. Polska Współpraca Rozwojowa 2015.


Źródło: Grupa Zagranica i Raport 2015

Dokumenty do pobrania:



 
Nasi Partnerzy Amani Kibera Instytut Globalnej Odpowiedzialności Counter Balance Polska Akcja Humanitarna Grupa Zagranica Bankwatch Network Polska Zielona Sieć